Automaatolie verversen

Automaatolie, ook wel ATF genoemd, heeft in een automaat vijf taken tegelijk:

• Smeren van tandwielen, lagers en bussen
• Koelen, want vooral de koppelomvormer en de lamellen produceren veel warmte
• Kracht overbrengen in de koppelomvormer
• Hydraulische druk leveren waarmee het klepblok de lamellenkoppelingen bedient
• De juiste wrijving geven, zodat lamellen soepel maar zonder slip aangrijpen

Na verloop van tijd veroudert de olie. Hij oxideert door warmte, de toevoegingen die de wrijving regelen raken op en er komen fijne slijtagedeeltjes van lamellen en metaal in terecht. Het gevolg merk je pas geleidelijk: trager of harder schakelen, trillen bij lock-up en meer slijtage aan lamellen, klepblok en koppelomvormer.

Veel fabrikanten noemen de vulling van hun automaat lifetime. Daarmee wordt meestal de verwachte levensduur binnen de eerste gebruiksperiode bedoeld, zoals de garantie- of leasetermijn. Niet de volledige levensduur van de auto.

Het is veelzeggend dat ZF, de fabrikant van onder andere de veelgebruikte 6HP- en 8HP-automaten, zelf adviseert om de olie periodiek te vervangen. Ook veel transmissiespecialisten zien het verschil in de werkplaats: bakken met tijdig ververste olie schakelen langer soepel en hebben minder slijtage.

Bij een automaat zit niet alle olie in het carter. Een flink deel zit in de koppelomvormer, het klepblok en de leidingen naar de oliekoeler. Daardoor maakt de methode veel uit.

Bij veel ZF-automaten zit het oliefilter geïntegreerd in een kunststof carter. Het filter vervangen betekent dan het carter met pakking vervangen. Welke methode we adviseren, hangt af van het type bak, de olieconditie en de kilometerstand.

Als richtlijn adviseren veel specialisten de olie van een automaat met koppelomvormer rond 60.000 tot 80.000 kilometer te vervangen. Schrijft de fabrikant een korter interval voor, dan geldt dat. Voor een natte DSG en een CVT gelden eigen intervallen, zie DSG onderhoud en CVT-olie.

Eerder verversen bij

• regelmatig trekken van een caravan of aanhanger
• veel stadsverkeer, file en korte ritten
• sportief rijgedrag of circuitgebruik
• taxi-, koeriers- of ander intensief zakelijk gebruik
• klachten zoals hard schakelen of trillen bij lock-up

Je hoort weleens dat een bak kapot gaat nadat de olie voor het eerst na lange tijd is ververst. In de praktijk was zo'n bak meestal al flink versleten. De oude olie maskeerde de slijtage, de verversing bracht het aan het licht.

Daarom beginnen we bij een hoge kilometerstand of onbekende historie altijd met een diagnose en een beoordeling van de olie en het carter. Zien we veel slijtagedeeltjes of verbrande olie, dan bespreken we eerst de opties voordat we iets doen. Is de bak gezond, dan is verversen juist verstandig.