Handbak problemen

In een moderne handbak staan de tandwielparen van alle versnellingen continu in aangrijping. De tandwielen op de uitgaande as draaien vrij totdat een schuifmof ze aan de as vastzet. Welke mof beweegt, bepaal jij met de pook via kabels of stangen en de schakelvorken in de bak.

Voordat de mof het tandwiel vastzet, trekken synchromeshringen de toerentallen van as en tandwiel gelijk door wrijving. Daardoor kun je zonder kraken schakelen. Bij voorwielaangedreven auto's zit het differentieel in hetzelfde huis, dan spreken we van een transaxle.

De koppeling tussen motor en bak hoort er technisch niet bij, maar veel klachten die op de bak lijken, komen juist van de koppeling of het vliegwiel. Daarover lees je meer bij koppeling en dubbelmassavliegwiel.

Sommige bakken staan bekend om een specifieke zwakke plek. Een bekend voorbeeld is de M32, een zesbak die onder andere in Opel en Fiat zat en bekendstaat om lagerproblemen. In onze kennisbank komen binnenkort aparte pagina's per type bak.

1. Kraken bij het schakelen

Kraakt de bak alleen bij snel schakelen in één versnelling, dan is de synchromesh van die versnelling vaak versleten. Kraakt hij bij elke versnelling, ook rustig en met volledig ingetrapt pedaal, dan ontkoppelt de koppeling waarschijnlijk niet helemaal.

2. Uit de versnelling springen

Springt de pook vanzelf naar neutraal, vaak bij gas loslaten of onder belasting, dan zijn de koppeltanden of schuifmoffen versleten, of heeft een as te veel speling door versleten lagers.

3. Brommen, zingen of janken

Een geluid dat met de snelheid meegaat wijst op lagers. Verandert het bij gas geven en loslaten, dan zit het eerder in tandwielen of het differentieel. Een defect wiellager klinkt soms hetzelfde, dat sluiten we eerst uit.

4. Stroef of zwaar schakelen

Dit kan uit de bak komen, maar ook uit stroeve schakelkabels, versleten bussen of verouderde olie. Bij kou is het vaak erger.

5. Achteruit moeilijk in te schakelen

De achteruit heeft bij veel bakken geen synchromesh. Even wachten na stilstand of de koppeling kort opnieuw intrappen helpt. Gaat het steeds moeilijker, dan kan de koppeling niet goed ontkoppelen of is het schakelmechanisme versleten.

6. Olielekkage

Lekkende keerringen lijken onschuldig, maar een handbak met te weinig olie slijt snel aan lagers en tandwielen.

Veel fabrikanten noemen de olie in een handbak lifetime. Bij hoge kilometerstanden of stroef schakelen kan verversen het schakelgevoel toch merkbaar verbeteren, en verse olie beschermt lagers en synchromesh beter.

Gebruik altijd de voorgeschreven specificatie. Handbakken hebben vaak een GL-4 olie nodig. Een GL-5 olie kan in sommige bakken de wrijving van synchromeshringen veranderen en bepaalde metalen aantasten. Ook de viscositeit luistert nauw.

• Olie verversen met de juiste specificatie
• Lekkages en keerringen controleren
• Schakelkabels en bussen nalopen
• Revisie met nieuwe lagers en synchromesh bij slijtage